1. Thực trạng “mất gốc tiếng Anh” ngày càng rõ rệt
Trong bối cảnh hội nhập toàn cầu, tiếng Anh được xem là kỹ năng thiết yếu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tình trạng “mất gốc tiếng Anh” vẫn đang phổ biến ở học sinh, sinh viên Việt Nam.
Theo báo cáo Chỉ số thông thạo tiếng Anh toàn cầu năm 2024 (EF EPI), Việt Nam chỉ đạt 498/800 điểm, nằm trong nhóm có trình độ thấp, xếp 63/116 quốc gia, giảm 5 bậc so với năm trước .
Đây là dấu hiệu cho thấy năng lực tiếng Anh chung của người Việt chưa có sự cải thiện bền vững, thậm chí có xu hướng đi xuống.
2. Những con số đáng chú ý phản ánh tình trạng mất gốc
Các dữ liệu giáo dục gần đây cho thấy:
- Điểm IELTS trung bình của người Việt chỉ đạt khoảng 6.2/9, giảm so với năm trước và xếp hạng 29 toàn cầu
- Điểm trung bình môn tiếng Anh trong các kỳ thi phổ thông thường chỉ dao động quanh mức 5 điểm
- Nhiều học sinh học tiếng Anh từ 6–10 năm nhưng vẫn không thể giao tiếp cơ bản
Đáng chú ý, báo cáo EF EPI được xây dựng từ dữ liệu của 2,1 triệu người tại 116 quốc gia, cho thấy mức độ tin cậy cao trong việc phản ánh thực trạng toàn cầu .
3. Nguyên nhân khiến nhiều học sinh “mất gốc tiếng Anh”
3.1. Phương pháp học nặng lý thuyết
Phần lớn chương trình học vẫn tập trung vào:
- Ngữ pháp
- Làm bài thi
- Học thuộc lòng
Trong khi đó, kỹ năng quan trọng nhất là giao tiếp thực tế lại chưa được chú trọng, khiến người học “học nhiều nhưng không dùng được”.
3.2. Học kéo dài nhưng thiếu liên tục
Một thực tế đáng chú ý là:
- Nhiều học sinh chỉ học tiếng Anh 2–3 buổi/tuần
- Tổng thời gian học chỉ khoảng 6 giờ/tuần
Trong khi đó, để sử dụng thành thạo một ngôn ngữ, người học cần tới khoảng 2.500 giờ luyện tập .
Sự thiếu liên tục khiến kiến thức nhanh chóng bị quên, dẫn đến tình trạng “học trước quên sau”.
3.3. Thiếu môi trường sử dụng
Tiếng Anh không được sử dụng trong đời sống hằng ngày khiến học sinh:
- Không có cơ hội thực hành
- Ngại nói, sợ sai
- Dần mất tự tin
Điều này dẫn đến việc dù học lâu năm nhưng vẫn không hình thành được phản xạ ngôn ngữ.
3.4. Sự chênh lệch về điều kiện học tập
Chất lượng dạy và học tiếng Anh giữa các khu vực còn chênh lệch lớn:
- Thành phố lớn có nhiều giáo viên chất lượng
- Trong khi nhiều khu vực khác thiếu nguồn lực
Điều này khiến cơ hội tiếp cận phương pháp học hiệu quả không đồng đều .
4. Hệ lụy của việc mất gốc tiếng Anh
Tình trạng mất gốc không chỉ ảnh hưởng đến điểm số mà còn gây ra nhiều hệ lụy lâu dài:
- Khó đạt chuẩn đầu ra tại đại học
- Hạn chế cơ hội việc làm trong môi trường quốc tế
- Giảm khả năng tiếp cận tri thức toàn cầu
- Mất tự tin trong giao tiếp
Theo các chuyên gia, trong nhiều ngành nghề như dịch vụ, hàng không, truyền thông…, tiếng Anh gần như là yêu cầu bắt buộc .
5. Giải pháp: Làm thế nào để thoát “mất gốc tiếng Anh”?
Trước thực trạng này, các chuyên gia giáo dục khuyến nghị một số giải pháp:
5.1. Học lại từ nền tảng
- Bắt đầu từ phát âm, từ vựng cơ bản
- Xây dựng lại hệ thống ngữ pháp
- Không học dàn trải, tập trung theo lộ trình
5.2. Chuyển sang học thực hành
- Tăng thời gian nghe – nói
- Học qua tình huống thực tế
- Áp dụng ngay sau khi học
5.3. Duy trì tần suất học đều đặn
Thay vì học dồn, cần:
- Học mỗi ngày 30–60 phút
- Lặp lại kiến thức theo chu kỳ
- Tạo thói quen sử dụng tiếng Anh
5.4. Có người hướng dẫn phù hợp
Một lộ trình rõ ràng cùng sự hướng dẫn sát sao sẽ giúp:
- Xác định đúng điểm yếu
- Tránh học lan man
- Tăng tốc quá trình lấy lại nền tảng
6. Kết luận
“Mất gốc tiếng Anh” không còn là vấn đề cá nhân mà đã trở thành một thực trạng phổ biến, được phản ánh rõ qua nhiều số liệu giáo dục trong và ngoài nước.
Tuy nhiên, đây không phải là điểm kết thúc. Với phương pháp đúng và lộ trình phù hợp, người học hoàn toàn có thể:
- Lấy lại nền tảng
- Cải thiện kỹ năng
- Và tiến bộ một cách bền vững
Amsterdam Bảo Tuân định hướng hỗ trợ học sinh xây dựng lại nền tảng tiếng Anh từ gốc, kết hợp phương pháp học thực hành và lộ trình cá nhân hóa, giúp người học không chỉ “thoát mất gốc” mà còn phát triển lâu dài.
