Có những nỗi lo của phụ huynh không nằm trên bảng điểm, mà nằm trong ánh mắt của con mỗi khi nhắc đến việc học. Tôi nhận ra điều đó rất rõ khi con gái tôi bước vào lớp 4. Con không học kém, điểm số chỉ ở mức trung bình khá, nhưng con ngày càng ít nói, ít cười và đặc biệt là rất sợ mỗi lần đến giờ học bài ở nhà. Con ngồi vào bàn học với dáng vẻ uể oải, mắt nhìn sách nhưng tâm trí dường như ở một nơi rất xa, như thể việc học là một điều gì đó nặng nề và áp lực.
Ban đầu, tôi nghĩ đó chỉ là thay đổi tâm lý bình thường của trẻ khi lớn lên. Tôi tự nhủ rằng con đang chán học, hoặc đơn giản là lười hơn trước. Nhưng rồi những dấu hiệu nhỏ xuất hiện ngày càng nhiều khiến tôi không thể làm ngơ. Con ngại phát biểu trên lớp, sợ bị gọi tên, sợ làm sai. Có những câu hỏi rất đơn giản, tôi biết con hoàn toàn có thể trả lời, nhưng con vẫn im lặng rất lâu rồi khẽ nói: “Con không biết”.
Một buổi tối, khi tôi nhẹ nhàng hỏi vì sao con không chịu làm bài, con bật khóc. Con nói rằng con sợ sai, sợ bị so sánh với các bạn, sợ làm tôi thất vọng. Nghe con nói, tôi lặng người. Tôi chợt nhận ra rằng áp lực con đang mang không đến từ những bài học khó, mà đến từ nỗi sợ âm thầm tích tụ suốt một thời gian dài. Con không thiếu khả năng, con chỉ thiếu cảm giác an toàn khi học.
Tôi bắt đầu nhìn lại chính mình. Có lẽ trong vô thức, tôi đã từng so sánh con với bạn bè, đã từng sốt ruột khi con tiếp thu chậm, và đã vô tình gửi đến con thông điệp rằng con chỉ được công nhận khi làm đúng, làm nhanh. Tôi chưa từng la mắng nặng lời, nhưng sự kỳ vọng âm thầm ấy lại trở thành gánh nặng mà con không biết chia sẻ cùng ai.
Quyết định tìm gia sư tiểu học cho con đến với tôi trong một buổi tối rất bình thường, nhưng lại là bước ngoặt lớn. Tôi không tìm gia sư vì muốn con đạt điểm cao, mà vì tôi mong con có thêm một người đồng hành, một người đủ kiên nhẫn để lắng nghe, để con không còn cảm thấy đơn độc trong việc học. Tôi không dám kỳ vọng điều gì quá lớn, chỉ mong con bớt sợ và bớt áp lực.
Buổi học đầu tiên khiến tôi bất ngờ. Gia sư không bắt đầu bằng sách vở hay bài tập. Cô hỏi con về những điều con thích, về những giờ học con cảm thấy vui nhất, về những lúc con buồn. Cuộc trò chuyện diễn ra chậm rãi, nhẹ nhàng, không có cảm giác của một buổi “dạy học” như tôi từng hình dung. Con ban đầu còn rụt rè, nhưng dần dần trả lời nhiều hơn, ánh mắt bớt né tránh.
Trong những buổi học sau đó, tôi nhận ra gia sư quan sát con rất kỹ. Khi con bối rối, cô không thúc ép. Khi con làm sai, cô không sửa ngay mà hỏi con đang nghĩ gì. Có những lúc, cô để con ngồi im vài phút chỉ để lấy lại bình tĩnh. Gia sư không chỉ dạy kiến thức, mà đang tạo cho con một không gian an toàn để học, nơi con không bị phán xét vì sai lầm.
Dần dần, con bắt đầu thay đổi. Con không còn khóc khi gặp bài khó. Con dám nói “con chưa hiểu” thay vì im lặng. Con kể cho gia sư nghe những câu chuyện ở trường mà trước đây con chưa từng chia sẻ với tôi. Tôi nhận ra rằng con đang mở lòng, và đó là điều quý giá nhất con nhận được từ những buổi học này.
Gia sư luôn khích lệ con bằng cách ghi nhận những nỗ lực nhỏ nhất. Khi con làm đúng một bước, cô khen con đã cố gắng. Khi con trình bày suy nghĩ của mình, dù chưa hoàn toàn chính xác, cô vẫn mỉm cười và khuyến khích con tiếp tục. Những lời động viên ấy, tưởng như rất đơn giản, lại có sức mạnh lớn với một đứa trẻ từng thiếu tự tin.
Sau khoảng hai tháng, sự thay đổi của con không chỉ thể hiện trong học tập mà còn trong sinh hoạt hằng ngày. Con nói nhiều hơn, cười nhiều hơn và không còn né tránh việc học. Mỗi lần đến giờ học với gia sư, con chủ động chuẩn bị bàn ghế, sách vở. Có hôm con còn khoe rằng hôm nay con đã dám giơ tay phát biểu trên lớp, dù tim đập rất nhanh.
Từ ngày con cởi mở hơn, tôi cũng thấy con bắt đầu chia sẻ nhiều hơn với tôi. Con kể về những lúc con lo lắng, những khi con làm sai, và cả những niềm vui nhỏ bé khi con vượt qua được điều từng khiến con sợ hãi. Việc học không còn bị tách rời khỏi cuộc sống, mà trở thành một phần tự nhiên trong hành trình lớn lên của con.
Gia sư vẫn đều đặn đến, không chỉ để dạy con học mà còn để trò chuyện, quan sát và điều chỉnh cách tiếp cận cho phù hợp với tâm lý của con ở từng giai đoạn. Tôi hiểu rằng sự đồng hành này không mang lại kết quả tức thì, nhưng lại có giá trị lâu dài. Con đang học cách tin vào bản thân, và đó là nền tảng quan trọng hơn bất kỳ kiến thức nào.
Mối quan hệ giữa tôi và con cũng thay đổi. Tôi không còn hỏi con “Hôm nay được mấy điểm?” mà bắt đầu hỏi “Hôm nay con học có vui không?”. Tôi học cách lắng nghe nhiều hơn, bớt thúc ép và bớt so sánh. Nhờ những cuộc trao đổi thường xuyên với gia sư, tôi hiểu con hơn và biết cách đồng hành cùng con thay vì tạo thêm áp lực.
Có một buổi tối, khi hai mẹ con nằm cạnh nhau, con khẽ nói: “Mẹ ơi, bây giờ con không còn sợ học nữa”. Câu nói ấy khiến tôi nghẹn ngào. Tôi hiểu rằng điều con cần suốt thời gian qua không phải là thêm bài tập hay thêm áp lực, mà là cảm giác được thấu hiểu và được tin tưởng.
Nhìn lại hành trình này, tôi nhận ra rằng việc học ở bậc tiểu học không chỉ là chuyện chữ nghĩa hay con số. Đó là giai đoạn hình thành lòng tự tin, cảm xúc và thái độ của con đối với việc học. Gia sư tiểu học, trong trường hợp của con tôi, không chỉ là người dạy kiến thức, mà còn là người giúp con gỡ bỏ những nút thắt cảm xúc, để con hiểu rằng con có quyền sai, có quyền chậm, và vẫn xứng đáng được tôn trọng.
Nếu bạn là một phụ huynh đang thấy con mình khép kín, sợ học, sợ sai và sợ bị đánh giá, có lẽ đã đến lúc bạn nhìn sâu hơn vào cảm xúc của con thay vì chỉ nhìn vào kết quả. Đôi khi, điều con cần không phải là học nhiều hơn, mà là gặp được một người thầy đủ kiên nhẫn để đồng hành, lắng nghe và giúp con tìm lại sự tự tin đã mất.
